verhelderen - verbinden - verdergaan

We kunnen zo van slag raken door anderen, een blik van onze dochter of de mening van onze collega's. En je kunt zo verstrikt raken in je eigen verwachtingen, je onrust of je boosheid. Soms willen we zo graag rust, ruimte en vrijheid in ons leven.

Ediths Eger overleefde Auschwitz
Sommige mensen maken zoveel mee dat je je afvraagt hoe ze nog overeind blijven. Edith Eger was zo iemand, geboren in Hongarije, overleefde ze als zestienjarige de gruwelen van Auschwitz, samen met haar zus.

Na de oorlog emigreerde ze naar de Verenigde Staten. Pas jaren later durfde ze haar verleden en eigen geschiedenis echt onder ogen te zien. Ze werd psycholoog, schrijver en inspirator. Haar boek De Keuze laat zien: wat je ook meemaakt, je kunt altijd opnieuw kiezen voor leven. Edith Eger overleed op 27 april 2026 op 98 jarige leeftijd. Ze was een sprankelende persoonlijkheid. Een aanrader om eens een video van haar te bekijken op YouTube.

Eger sprak niet vanuit een ivoren toren. Ze kende pijn, verlies, boosheid en schuldgevoel van binnenuit. Juist daarom blijft haar boodschap zo krachtig: echte vrijheid zit niet in de omstandigheden, maar begint vanbinnen. 

De innerlijke gevangenis
Ook al maken we hopelijk niet zulke heftige dingen mee die Edith had meegemaakt, ook in ons leven komt pijn voor. Ook wij hebben te maken met een onvolmaakt leven dat soms zo moeilijk kan zijn. 

Een centrale metafoor in het werk van Edith Eger is de innerlijke gevangenis. Niet de hekken van een kamp, niet de muren die anderen om je heen bouwen, maar de tralies die je soms zelf optrekt: angst, zelfverwijt, boosheid en bitterheid. 

Vaak geloven we dat we vastzitten omdat anderen ons niet begrijpen, omdat het verleden ons heeft beschadigd, omdat de omstandigheden tegenzitten en omdat het leven soms zo pijnlijk is.

Edith Eger draaide dat om: ja, wat er gebeurd is doet ertoe, maar wat ons gevangenhoudt, zijn niet de gebeurtenissen zelf, het zijn de verhalen die we erover blijven vertellen, waarin we blijven hangen.

De deur van die gevangenis kan open, niet door alles te vergeten of goed te praten, maar door te erkennen: ik bén niet wat mij is overkomen. ik bén niet mijn angst, mijn boosheid of mijn ongenoegen. ik kan kiezen om anders naar mezelf en mijn omstandigheden te kijken.

Keuzevrijheid zonder maakbaarheid
Keuzevrijheid betekent in het boek van Eger niet dat je alles kunt controleren. Ze erkende hoe rauw het leven kan zijn: verlies, afwijzing, ziekte, conflict - ze horen erbij. Maar binnen die omstandigheden blijft er altijd een stukje vrijheid over. De vrijheid om te voelen zonder weg te duwen, om voor jezelf op te komen, om te rouwen zonder te verbitteren en om mildheid te kiezen boven oordeel en zelfveroordeling.  
 
Eger noemde de therapievorm die ze haar patiënten aanbiedt ‘keuzetherapie’. Ze moedigde hen aan te kiezen voor: medeleven, humor, optimisme, intuïtie, nieuwsgierigheid en zelfexpressie. Volgens haar helpen deze hulpmiddelen om los te komen van de rol die verwachtingen je opleggen: ze leren je een aardige ouder voor jezelf te zijn, te stoppen met overtuigingen die je gevangenhouden en te ontdekken dat liefde uiteindelijk het antwoord is. 
 
Het gaat bij Eger dus niet om een trucje of een snelle oplossing. Het vraagt moed: eerlijk naar jezelf kijken, zonder oordeel, en tegelijk niet weglopen voor wat je dwarszit – en wat je zelf anders kunt doen.  

Mildheid als levenshouding
Vrijheid begint niet met harder je best doen, maar met mildheid. Eger nodigt je uit te stoppen met vechten tegen wat je voelt, tegen jezelf, tegen je geschiedenis en je leefsituatie.

Mildheid betekent ruimte maken: ruimte om te rouwen, te missen, te verlangen, ruimte om fouten te maken en ruimte om soms niet te weten hoe je verder moet.

Het vraagt een andere soort kracht dan we vaak denken. niet de kracht van doorduwen, maar de kracht van toelaten, erbij blijven, ook als het pijn doet. Het is de kracht van kwetsbaarheid.

Hoe raakt dit aan jouw leven?
Edith Eger liet zien: leven vraagt geen perfectie, maar aanwezigheid. Niet vergeten wat pijn deed en doet, maar ervoor kiezen om niet bitter te worden. Kiezen hoe je wilt leven met wat er gebeurt of is gebeurd.

Je kunt pijn voelen en toch liefhebben, gemis ervaren en toch openstaan voor wat er wel is, worstelen en toch groeien.

Vrijheid is geen eindbestemming, het is een manier van kijken, een dagelijkse beweging van binnen naar buiten, van veroordeling naar mildheid, van vastzitten naar ruimte vinden. 

Het is niet een les alleen voor extreme situaties. Het is levenskunst voor iedereen die kiest om te leven: hoe onvolmaakt ook.
Edith Eger was en blijft een prachtig voorbeeld van een vrouw die de gevangenis in zichzelf afbrak en weer ging leven, ondanks alle vreselijke herinneringen. Ze is een geschenk aan de wereld geweest.

In mijn boek Onvolmaakt gelukkig heb ik het boek de Keuze uitgebreid beschreven.
Kijk hier voor meer informatie.