Onvolmaakt gelukkig

In deel I van het boek onderzoek ik wat geluk is en wat een vervuld leven aan de hand van bronnen uit de filosofie, religie, literatuur en wetenschap. Uiteindelijk gaat het om geluk als levensvoldoening: tevredenheid met je leven, na weging van mooie en moeilijke momenten. De persoonlijke vraag is: ‘Is mijn leven voor mij zinvol en van waarde?’ Mijn uitgangspunt is: als we accepteren dat in het leven zon en schaduw elkaar afwisselen, kunnen we op een andere manier omgaan met tegenslagen en toch levensvreugde ervaren.

In deel II komen een aantal bronnen van kracht en levensvaardigheden aan de orde. Onder een bron van kracht versta ik: een grondhouding die je houvast geeft; levensvaardigheden zijn ontwikkelde bekwaamheden om met de grote thema’s van het leven om te gaan. Verder is er ruimte voor interviews en mijn eigen verhaal.

Drie thema’s die ook in mijn boek aandacht krijgen schets ik kort:
Acceptatie van wat je overkomt en van het onvolmaakte van het leven. Veel mensen hebben een hekel aan het woord acceptatie. Daar voelen ze bij dat je moet berusten, of goedkeuren wat je overkomt, of dat je er geen moeite mee mag hebben. Dát is acceptatie niet. Als je voor iets staat dat je leven op zijn kop zet, vraagt acceptatie allereerst om ruimte te maken voor je verdriet en je pijn. Niet wegdrukken, maar er bewust bij blijven. Het is een actief proces, waarin ongemak en verlies niet verdwijnen, maar uiteindelijk wel kunnen verzachten. Acceptatie is de realiteit omarmen.

Ook komt ‘levend verlies’ aan de orde. Deze term is van de Vlaamse rouwdeskundige Manu Keirse. Dat zijn verliezen die niet direct te maken hebben met de dood van een persoon, maar een verlies dat een diepgaande en blijvende impact heeft op iemands leven; een chronische ziekte is een voorbeeld van levend verlies, maar ook ongewenste kinderloosheid of een ernstig handicap van je kind, waardoor er altijd zorg nodig is.  

Moeilijke dingen tegenkomen in je leven en daarin een weg vinden gaat niet zonder rouw en rouwen. Rouwen om wat er niet (meer) is, gaat over veel meer dan rouwen na het overlijden van een dierbare. Rouw ontstaat elke keer als we een verlies moeten dragen als gevolg van een pijnlijke levensgebeurtenis. Voor die vormen van rouw mag meer aandacht zijn. Rouwen is echt nodig in het proces van acceptatie.

• Er is geen zon zonder schaduw, Albert Camus (Franse filosoof)
• In het proces van acceptatie hebben rouw, verdriet en pijn een plek
• Zelfcompassie garandeert niet dat je leven zorgeloos is, wel dat je jezelf kunt liefdevol kunt ondersteunen als het leven tegenzit
• In plaats van acceptatie, ervaren we vaak weerstand tegen wat ons overkomt. Weerstand heeft alles te maken met verwachtingen die we hebben van het leven
• Maak onderscheid tussen gebeurtenissen waarop je wel en waarop je geen invloed hebt

• Hoe je omgaat met de schaduw in je leven bepaalt of je onvolmaakt gelukkig kunt worden
• Lijden is universeel, we hebben de keuze hoe we op lijden reageren, Edith Eger (psychologe en holocaustoverlevende)
• Verdriet is de prijs die we betalen voor de liefde, Queen Elizabeth II
• Dankbaarheid is een belangrijke vaardigheid voor levensvreugde
• Accepteren is tenslotte de realiteit omarmen