verhelderen - verbinden - verdergaan

Je gevoel analyseren komt er vaak niet van. In de loop der jaren ben ik een aantal misvattingen in het samengestelde gezin gaan herkennen. Als je die onderkent, ontstaat er vaak ruimte.

Opvoeden en aanspreken
Wel of niet opvoeden is een veelvoorkomend dilemma. Het korte antwoord is: niet opvoeden, tenzij kinderen je spontaan hun commitment geven. Zo vroeg mijn stiefzoon mij vele jaren terug toestemming voor iets, omdat zijn vader boven was en hij geen zin had hem te zoeken. Hij was toen nog erg jong. Twee regels: aan het begin van je relatie voed je niet op en bij oudere kinderen die in je leven komen al helemaal niet.
 
Mag je dan niets als stiefmoeder? Natuurlijk wel. Zeker als jullie samenwonen, jij en hun vader bepalen de huisregels. Jij en zijn kinderen zijn ook huisgenoten, daarom kun je hen aanspreken. 

Hoe ontdek je het verschil tussen opvoeden en aanspreken? Stel, een vriendin logeert een maand bij jullie. Spreek je haar aan als zij de badkamer kletsnat achterlaat? Tuurlijk. De controlevraag is: zou ik een andere huisgenoot hierop aanspreken?  

Liefde en aandacht
Dit is een pijnlijke misvatting. In kind-weekenden ervaren veel stiefmoeders dat hun geliefde er minder voor hen is. “Er is dan bijna geen liefde tussen ons.”

Het is belangrijk om het verschil tussen liefde en aandacht te onderkennen. Liefde is eindeloos. Als je één kind hebt en er komt een tweede, blijkt er ook voor die tweede genoeg liefde te zijn. Aandacht is niet oneindig, die moet verdeeld worden en dat merk je. Vaak realiseren stiefmoeders zich dat het aandacht is wat ze missen. Dat kunnen ze meestal begrijpen, dat is in de regel niet het echte probleem. 

Tip aan vaders: laat je liefde wél merken aan je geliefde als je kinderen er zijn en geef haar gerust ook aandacht. 

Betrokkenheid en verantwoordelijkheid
Betrokkenheid en verantwoordelijkheid worden vaak door elkaar gehaald, maar ze zijn wezenlijk verschillend. Betrokkenheid betekent dat iets of iemand je raakt. Je voelt je verbonden, begaan en betrokken. 

Verantwoordelijkheid is iets anders. Dat gaat over wie ergens voor aan zet is. Bij stiefkinderen zijn dat hun ouders. Zij dragen de verantwoordelijkheid voor de opvoeding, zorg en ontwikkeling.  

Stel jezelf regelmatig de vraag: voel ik me betrokken, of denk ik dat ik verantwoordelijk ben? En is dat ook zo?

Afstand nemen en onthechten
Afstand nemen en onthechten lijken ongeveer hetzelfde zijn, maar dat zijn ze niet. Afstand nemen gaat over grenzen stellen in wat je doet. Jij stopt met regelen, oplossen of zorgen voor dingen die eigenlijk bij de ouder horen. Dat is vaak gezond en nodig. Het geeft ruimte en voorkomt nodeloos gedoe met je stiefkinderen. Je kunt heel goed afstand nemen en wel betrokken blijven. 

Onthechten betekent iets anders. Dat houdt in dat jij je emotioneel terugtrekt, dat de betrokkenheid verdwijnt en dat je de verbinding kwijtraakt met je stiefkinderen. Dat lijkt misschien een oplossing als je je vaak gekwetst voelt, maar meestal is het dat niet. Het is wel een issue dat aandacht verdiend van jou en je geliefde. Onthechting van zijn kindern kan ertoe leiden dat er ook verwijdering tussen jou en je geliefde ontstaat.

Houden van en gelijk behandelen
Deze misvatting is een klassieker. Veel stiefmoeders weten wel dat ze niet hoeven te houden van hun stiefkinderen, zeker niet evenveel als van hun eigen kinderen. Maar gevoelsmatig worstelen ze ermee. Ze zeggen dingen als: iIk hou van al onze kinderen evenveel.” Maar bedoelen ze echt houden van? Of bedoelen ze: ik behandel ze gelijk en ik maak geen onderscheid? 

Dat is het verschil. Het is normaal als je niet houdt of gaat houden van kinderen van een ander. Toch worstelen veel stiefmoeders ermee. Komt dat door de omgeving die liefde verwacht? Onlangs zat een stiefmoeder daarmee in de knoop. Ik vroeg haar: “als ik je stiefdochter zou vragen van wie ze meer houdt, van haar moeder of van jou?” Ze moest lachen. Het punt was duidelijk. Liefde kun je niet dwingen. Gelijk behandelen en geen onderscheid maken: dat is belangrijk. 

Om mee te nemen
Misschien is het helpend om eens te onderzoeken of jij, bewust of ongemerkt, ook bent gaan geloven in een van deze misvattingen. En wat er verandert als je scherper kijkt naar wat er eigenlijk bedoeld wordt. Helderder zicht geeft vaak meer ruimte voor jezelf, en voor hoe je je rol wilt invullen.