verhelderen - verbinden - verdergaan

Veel vrouwen herkennen het: je wordt verliefd op een man met kinderen—niet wat je ooit voor ogen had. Je droomde ervan jullie leven samen met z’n tweeën te beginnen. Toch wint de liefde het, en stap je in een relatie die complex is. 

Complex of gecompliceerd?
Er is vaak verwarring tussen ‘gecompliceerd’ en ‘complex’, terwijl er een wezenlijk verschil tussen zit. 

Gecompliceerd betekent ingewikkeld, maar wel overzichtelijk en voorspelbaar. Denk aan een vliegtuigmotor: het is misschien moeilijk om te begrijpen of te repareren, maar met de juiste kennis, onderzoek en deskundige hulp kun je het stap voor stap oplossen. 

Complex is anders. Het is niet alleen ingewikkeld, maar ook onvoorspelbaar. Er zijn zoveel interacties, afhankelijkheden en factoren die elkaar beïnvloeden, dat je niet alles kunt overzien. Levende systemen, zoals ecosystemen of menselijke gemeenschappen, zijn complex. Een samengesteld gezin is hier een goed voorbeeld van: het ouderschap wordt gedeeld tussen vader en moeder, terwijl er ook een partnerschap is tussen vader en stiefmoeder. Er zijn veel variabelen, afhankelijkheden en dynamieken die niet te voorspellen of te controleren zijn.  

Vertrouwen tegenover controle
In elk gezin—en zeker in een samengesteld gezin—is controle een illusie. Geen enkel levend systeem laat zich strak regisseren of voorspellen. Lastige boodschap. Wat dan wel? Twee woorden bieden houvast: vertrouwen en acceptatie.

Aspecten van vertrouwen zijn bijvoorbeeld de verwachting dat beloften worden nagekomen, dan lijkt het op betrouwbaarheid. Of vertrouwen dat jij en je geliefde samen genoeg liefde en de nodige vaardigheden hebben om een harmonieus samengesteld gezin te leiden, waarbij ruimte is voor elk van de deelnemers. Vertrouwen is ook afhankelijk van transparantie en eerlijkheid in gedrag en communicatie. Op veel aspecten van vertrouwen hebben we invloed.  
 
Er zijn ook meer spirituele vormen van vertrouwen, bijvoorbeeld vertrouwen in het leven zelf, dat wat er ook gebeurt het leven de moeite waard is. Of innerlijk vertrouwen- dat je vertrouwt dat jij kunt omgaan met wat je tegenkomt en zult weten wat je kunt doen. 

‘Het tegengestelde van vertrouwen is niet twijfel, maar het tegengestelde van vertrouwen is controle’, citaat van Richard Rohr, Amerikaans priester en schrijver van spirituele boeken. 

Acceptatie is de realiteit onder ogen zien
Het woord accepteren is voor veel mensen een lastig woord. Het betekent niet dat je goedkeurt wat er gebeurt of dat je er geen moeite mee hebt.  
 
Als iets moeilijk is, grijpen we vaak naar controle of vermijding. Stiefmoeders die worstelen met de kinderen van hun partner herkennen dit misschien: controleren ('De kinderen mogen hier niet langskomen als het de dagen bij hun moeder zijn') of vermijden ('Ik ga werken als ze er zijn' of 'Ik plan bijna altijd afspraken met vriendinnen als de kinderen er zijn '). Af en toe is dat normaal, maar als het een patroon wordt, is je intentie misschien toch wel vermijding.  
 
Die reflex van controle en vermijden onderkennen is al een belangrijk begin. Als je begint in te zien dat vermijding en controle je niet verder brengen, ben je echt goed op weg. Controle en vermijden zijn vormen van weerstand. Acceptatie kan je verder helpen.  
 
Elke keer als we niet accepteren wat er is, is er weerstand. Bij weerstand wil je iets dat er niet is (1) of je wilt niet wat er wel is (2). Weerstand kost veel energie. Weerstand helpt ook totaal niet om de vervelende situaties op te lossen of te dealen met nare emoties. Je merkt dat er sprake is van weerstand als je piekert, je zorgen maakt, gefrustreerd bent of boos wordt om een gebeurtenis of emotie. Weerstand heeft vaak te maken met verwachtingen. Als iets niet gaat zoals je had verwacht of je had voorgesteld, ontstaat er teleurstelling of zelfs weerstand als je de teleurstelling niet kunt accepteren.  
 
Acceptatie betekent: durven ervaren wat er is, ook als het moeilijk is. Kun je misschien (nog) niet zijn kinderen accepteren, maar wel je eigen gevoel daarover—zonder jezelf te veroordelen? Het begint met het erkennen van pijn of verdriet, en daar ruimte voor maken. 
 
Acceptatie is een proces, geen eenvoudige stap. Niks doen en ‘ermee zijn’ is zo moeilijk voor ons. Stilstaan bij een ervaring is een daad van bereidheid tot acceptatie omdat je weet dat je de situatie niet kunt veranderen (zijn kinderen horen bij je geliefde) en dat vermijden of wegduwen niet helpt. Het is de kracht van kwetsbaarheid. Volg je eigen tempo, het is geen quick fix.  
 
Vaak is rouw onderdeel van het acceptatieproces- je wilde zelf geen kinderen en nu leef je met kinderen of je had je zo verheugd om samen voor het eerst een gezin te beginnen. 
 
Als we onze pijn niet zelf onder ogen zien, dragen we die vaak – zonder het te willen – over op de mensen om ons heen. Acceptatie gaat over onze intentie om open te staan voor onze ervaringen en onze bereidheid tot ander gedrag.  
 
Acceptatie heeft voordelen*: je wordt emotioneel sterker, leert omgaan met stress zonder verzet, en krijgt regie terug. Je hoeft ongemak niet meer te vermijden. Je kunt samen met je partner zoeken naar wat wél werkt—zonder jezelf, zijn kinderen of hem tekort te doen. Het betekent: gevoelens toelaten, er niet meteen gedrag aankoppelen, maar bewust kiezen hoe je handelt. Acceptatie brengt rust en ruimte.  

Om mee te nemen
Vergeet de zelfcompassie niet, die kan behulpzaam zijn bij het ervaren van weerstand en bij het accepteren van de dingen zoals ze zijn. ‘Het is zoals het is’ klinkt passief, maar is dat allerminst. Acceptatie is de werkelijkheid beamen.   
 
Vertrouwen en acceptatie beïnvloeden elkaar. Als je vertrouwen hebt, dat het goedkomt, kun je gemakkelijker accepteren. Vertrouw op je eigen competentie. Je kunt vertrouwen op je aanpassingsvermogen en veerkracht en op de liefde en de goede relatie tussen jou en je geliefde. Als je accepteert dat de situatie nu zo is, komt ook het vertrouwen dat je ermee kunt omgaan en waar nodig samen andere en bewuste keuzes kunt maken.  
 
Acceptatie is geen opgeven, acceptatie is een stap vooruit! 

* Volgens het gedachtegoed van de Acceptance en commitment therapy