verhelderen - verbinden - verdergaan

Zijn er beloningen in het samengesteld gezin? Geeft het leven als stiefmoeder ons geschenken? De uitdagingen van het stiefmoederschap kennen we en daar schrijf ik ook regelmatig over. Hoe lastig het is je eigen invulling van de rol te vinden, hoe ingewikkeld af en toe de relatie met zijn kinderen is of hoe moeilijk de communicatie tussen jou en je partner kan zijn.
Laten we eens inzoomen op de geschenken.

Lijden en intense vreugde 
We leren het meest van omgaan met pijnlijke gebeurtenissen en van intense vreugde. Beiden zijn aanwezig in het samengesteld gezin. De worstelingen als stiefmoeder, de eenzaamheid soms, het negeren door zijn kinderen of de commentaren van de ‘beste stuurlui aan wal’. We ervaren regelmatig moeilijkheden of pijn, dat alles noem ik lijden. Daarnaast de intense vreugde van het vinden van de liefde bij onze partner. Deze liefde ontstaat in een complexe situatie: een of beide geliefden heeft kinderen uit een eerdere relatie. Liefde is er vaak in overvloed! 

Geschenken
In het artikel ‘Gifts hidden in plain sight’ in eerder decembernummer van Stepmommagazine* beschrijven diverse stiefexperts welke persoonlijke beloningen of geschenken stiefmoeders ten deel (kunnen) vallen van leven in een gezin met kinderen van hun geliefde. Ik beschrijf een aantal en vul hier en daar aan. 

Geschenk 1: Verbinding met jezelf 
Als je verliefd bent geworden op iemand die al kinderen heeft, zitten jij en geliefde eerst op een roze wolk: "wij kunnen alles aan". Als later de realiteit jullie relatie binnenkomt, kun je overspoeld worden door allemaal onverwachte gevoelens. Gevoelens waarover je je ook af en toe schuldig kunt voelen, waarvan je niet weet hoe je ermee om moet gaan. Het geschenk is je eigen anker te worden, jezelf diep en oprecht lief te hebben. Keuzes maken die bij je passen en vertrouwen op je innerlijke wijsheid. Leren dat goed voor jezelf zorgen geen egoïsme is, maar noodzakelijk om er zelf ook nog te mogen zijn.  

Ik ontmoet vaak vrouwen die voor iedereen zorgen, ze regelen alles prima.  En als er na een paar jaar een in alle opzichten een goed functionerend samengesteld gezin is, komt de vraagt boven: “Waar ben ik gebleven?” Dan is het tijd voor zelfliefde en verbinding met jezelf. Elke onzekerheid of uitdaging is de kans om te leren met jezelf in verbinding te blijven of te gaan. 

Liefde voor jezelf kunnen we ook zelfcompassie noemen. Zijn met jezelf als het lastig is, voor jezelf kunnen opkomen met respect voor anderen. Het mooie van zelfcompassie is dat als je compassie kunt ervaren met je eigen pijn of lijden, je beter wordt in meeleven met anderen, ook voor hen compassie kunt voelen. (Zelf)compassie is een prachtige levenshouding en zeker ook in het samengesteld gezin. 

Geschenk 2: Liefde
Tja, als je wilt leren je ego aan te kant te zetten, word dan stiefmoeder. Ik heb dat zelf ook ervaren. De Amerikaanse stiefexpert die dit geschenk beschrijft, legt uit dat met het op de achtergrond raken van je ego, je dichter bij je essentie komt, je ‘true self’.

Daar begint het echte werk. Leren om verwachtingen te hebben die realistisch zijn. Verder is het nodig krachtige grenzen te stellen. Het is helemaal prima als andere mensen je niet willen begrijpen of je links laten liggen. Maak het niet jouw probleem, het is dat van de ander. De stiefexpert vond vanuit haar eigen essentie de wens om vredigheid en liefde om zich heen te ervaren. Hoe je met die wens omgaat in je leven vraagt veel: acceptatie, vergeving (de ander en jezelf) en grenzen stellen.

Liefde kan ook op een andere manier een geschenk zijn. In een samengesteld gezin is het niet nodig dat er liefde ontstaat tussen stiefmoeder en de kinderen van haar geliefde. Sommige ouders vinden dat lastig, maar liefde kun je niet dwingen. Ruimte maken voor de kinderen van de ander en respecteren is wat belangrijk is, liefde is dat niet per se. De kinderen hebben eigen ouders. 

Soms ontstaat er liefde tussen stiefmoeder en haar stiefkinderen. Wie dat ervaart, weet dat het als een groot geschenk voelt.  

Geschenk 3: Niks (of minder) doen
Stiefmoeders doen vaak veel. Zo zijn we ook opgevoed, als verzorgers, verantwoordelijk voor de sfeer, zorgen dat de ander zich fijn voelt etc. Het gevaar daarvan in een samengesteld gezin kan zijn dat je het gras voor de voeten wegmaait van je geliefde, de kinderen of de moeder van de kinderen.

Bovendien komt er niet altijd wat terug, je kunt buitengewoon teleurgesteld raken en daarmee soms zelfs verbitterd. Doe een stap terug. Voel je niet voor alles verantwoordelijk. Als je ervoor zorgt dat je minder overweldigd of verbitterd raakt, komt er kalmte en ontspanning voor in de plaats. Niets doen of minder doen laat ruimte aan anderen en geeft kinderen het voorbeeld dat de wereld niet altijd om hen draait en dat het goed is voor jezelf te zorgen.

Geschenk 4: 'Op je eigen wijze’
Een samengesteld gezin is niet een aangepaste kopie van het kerngezin. Geen tweedehands kerngezin, zoals ik het weleens noem. Jullie kunnen zelf kiezen hoe het er bij jullie uitziet, welke invulling stiefmoeder voor haar rol ziet en welke tradities uit het vroegere gezin jullie wel of niet overnemen en welke nieuwe tradities jullie gaan vormen. Er ontstaat een uniek samengesteld gezin. Stiefmoeder mag beseffen dat ze niet instapt in een rol die vastligt. Ze kiest voor haar rolinvulling. Daarbij is wie ze is en wat haar kenmerkt van belang. De vrouw achter de stiefmoeder doet ertoe. 

Het vraagt creativiteit en flexibiliteit om te kijken wat bij jullie past en wat bij jullie gaat werken. Creativiteit om oplossingen te verzinnen voor de vakantie bijvoorbeeld: met het samengesteld gezin, vader alleen met de kids of welke vorm jullie ook kiezen. In samengestelde gezinnen ontstaan soms gewoontes die echt kenmerkend voor dat stiefgezin zijn en van waarde voor de gezinsleden. Flexibiliteit is nodig om oude gebruiken los te laten. 

Geschenk 5: Leren
De geschenken die we ervaren als stiefmoeder komen pas tot stand als we leren. Daarmee is leren al een beloning op zich. Leren is ook op een andere manier een geschenk. In het samengesteld gezin leer je vaardigheden, die ook op andere levensgebieden van waarde zijn. Je leert om vanuit kracht de wisselvalligheden die je tegenkomt in je rol als stefmoeder en binnen jullie samengesteld gezin het hoofd te bieden. Je kunt als stiefmoeder tot bloei komen en persoonlijke groei ontwikkelen. Moeilijkheden en verdriet horen bij het leven. Hoe we ermee omgaan, is onze keuze. 

Geschenk 6: Ontvangen
In een samengesteld gezin is geven en nemen niet altijd in evenwicht en dat is tussen ouders en kinderen ook logisch. Het is de uitzondering op de systemische regel van wederkerigheid, waar veel stiefmoeders mee worstelen

We kunnen leren om de momenten waarop ons wél iets wordt teruggegeven te herkennen. Een voobeeld: ik had iets gedaan voor mijn stiefdochter, waar ze erg blij mee was. "Gelukkig heb ik een stiefmoeder die dat voor me doet". Deze blijken van waardering komen niet altijd zo duidelijk naar voren, vaak gebeurt dat op kleine, subtiele manieren.
 
Als we leren ‘tussen de regels door’ te luisteren, ontdekken we kleine blijken van waardering die ons laten weten dat we gezien en erkend worden. Deze kostbare momenten heb ik de afgelopen jaren als parels aan een virtuele ketting geregen: een prachtig sieraad.

Tot slot
Het jaar is bijna teneinde. Een fijne jaarwisseling gewenst en een prachtig, ontspannen 2026 voor jou en je dierbaren!

*http://www.stepmommagazine.com